Wanneer plant je late aardappels: mei tot juni

Waarom late aardappels?

Late aardappels zijn wat hun naam zegt: rassen die je later in het seizoen plant en pas in het najaar oogst. Ze hebben een veel langere groeitijd nodig (120-150 dagen), maar dankzij die lange groei worden ze groter, hebben ze dikker schil, en houden ze beter. Ze zijn ideaal voor opslag in het najaar en wintervoeding.

Het voordeel: je hebt grote, goed vulde aardappels in oktober-november die je vier tot zes maanden in een koele berging kunt bewaren. Dit geeft je voeding tot februari-maart.

Het risico: omdat je zo laat plant, moet je extra voorzichtig zijn met voedingsstofverlies en ziekten in de zomer. Het blad kan schimmel krijgen in natte zomers.

Cultivars: 'Bintje', 'Russet', 'Desiree', 'Kennebec'.

Timing: wanneer begin je?

Late aardappels plant je veel later dan vroege rassen. Omdat ze langer moeten groeien, plant je ze na de IJs-heiligen maar voor je zomerdroogte slaat:

• Zuid-Nederland/Belgie: begin mei (ca. 5-8 mei)
• Midden-Nederland: tweede week mei (ca. 12-15 mei)
• Noord-Nederland: derde week mei (ca. 20-22 mei)

In geen geval plant je later dan eind mei. Daarna groeit de plant onvoldoende af.

De regel: plant tussen de IJs-heiligen voorbij (13 mei) en eind mei. In praktijk: half mei is ideaal voor heel Benelux.

Aard van late rassen

Late rassen kenmerken:

• Groei-duur: 120-150 dagen
• Knolgrootte: groot (100-250 gram per stuk)
• Schildikte: dik, ruig
• Smaak: vary, iets rokerig of noottig
• Opslag: 4-6 maanden bij 5-8 graden

Bintje:

• Nederlands klassiek, geel, vast vlees
• Fijne smaak, universeel bruikbaar
• Prima voor opslag

Russet:

• Bruin schil, wit vlees
• Mezeliger dan Bintje, frituurgeschikt
• Ook goed voor opslag

Desiree:

• Rode schil, geel vlees
• Sappig, zacht, fijn
• Ook opslag-geschikt

Kennebec:

• Geel, vast, wat droger
• Klassiek voor frieten
• Prima langdurige opslag

Voor huis-opslag zou je Bintje of Kennebec kiezen vanwege hun lengte houdbaardheid.

Voorbereiding late aardappelland

Late aardappels hebben wat meer voeding nodig dan vroege rassen (want ze groeien langer). Voorbereiding:

Per vierkante meter:

• Work 4-5 liter tuincompost in, 20 cm diep
• Voeg fosfaatrijke kunstmest toe (botten-bloemmeel, slakkordinersmest)
• Maak grond glad en vlak
• Check of grond niet vorig jaar aardappels droeg

Late aardappels houden van kalium (stevigheid, opslag). Geef bij het planten handenvol patentkalium (rookvrij, geen schimmel later).

Plantmethode: in ruggen

Late aardappels plant je op dezelfde manier als vroege rassen, maar met iets meer afstand (omdat ze groter groeien).

1. Maak groef 10-12 cm diep.
2. Zet pootaardappels met 40-45 cm afstand (tegen 30-35 cm voor vroege rassen).
3. Zet vochtrijke tuincompost rond de aardappel.
4. Dek af met aarde, voer op tot rug van 15-20 cm.
5. Press zachtjes aan zonder te compacteren.

Grotere afstand geeft meer voeding per plant en dus grotere knollen.

Groei en zomerverzorging

Late aardappels hebben de hele zomer voeding en vocht nodig:

Voeding:

• Eenmaal per twee weken voeding geven (stikstofrijk) tot eind juli
• Van augustus voeding staken (te veel bladgroei, knol groeit minder)
• Use tomatenmest of groentenmest

Water:

• Groeien best bij constant vochtijg aarde
• Water geven zodra top 5 cm droog voelt
• In droge zomer: twee liter per plant per week
• Meer water = meer knolgrootte

Ziekten:

• Meeldauw (poeder op blad): verdwijnt vanzelf bij regen
• Bruinrot (bruine plekken op blad): verwijder aangetaste blad
• Colorado-kever: zuchtje in mei-juni, verwijder met hand

Het blad staat groot van juni tot september. Zeg geen nachtvorstrisico meer tegen.

Voorbereiding oogst

De oogst van late aardappels gebeurt in oktober-november zodra het blad afsterft.

Signalen dat het blad stopt:

• Blad geelt en verbruint
• Bladeren vallen af
• Stengels worden groen-paars en slap
• Dit gebeurt normaal eind september tot begin oktober

Wacht tot blad helemaal afgestorven is (zelfs van slechts een plant) voordat je gaat graven. Dit geeft tijd voor de schil om dik uit te groeien.

Oogsten en berging

Oogsten:

1. Wacht tot blad helemaal weg is
2. Graaf voorzichtig van buitenkant van plant naar binnen (niet rechtop).
3. Maak aarde voorzichtig los, niet met spade slaan (beschadigingen ontstaan).
4. Verzamel grote aardappels en smal beschadigde weg.
5. Laat aardappels in de zon drogen (2-3 uur) zodat aarde uitdroogt en afvalt.

Berging:

• Selecteer grote, gave aardappels (geen scheuren, deuken, snijwonden)
• Beschadigde aardappels eet je direct (ze rotten snel)
• Zet bewaarde aardappels in donkere, ventileerde kist (geen plastic zakken, die zweten)
• Temperatuur: 5-8 graden (koelkelder ideaal)
• Luchting: afzakking per twee weken controleren
• Duur: 4-6 maanden
• Check maandelijks: verwijder rot aardappels direct

Veelgestelde vragen

Kan ik late aardappels en vroege rassen gelijk zaaien?

Nee, niet handig. Ze hebben heel verschillende groeitijden. Vroege rassen zijn klaar in juni-juli, late rassen in oktober. Zet ze apart in je moestuin.

Hoe lang kan ik late aardappels eten?

Met goede opslag (5-8 graden, donker, ventilatie): vier tot zes maanden. Dit betekent oktober tot maart. In april kiemen ze meestal en rotten ze snel.

Mag ik zelf aardappels voor volgende jaar gebruiken?

Nee, niet aangeraden. Zelf-gebruikte aardappels (beter gezegd: teeltaardeappels) stapelen ziekten op na enkele jaren. Koop elk jaar nieuw gecertificeerd zaad. Dit levert veel beter gewas op.

Waarom is mijn laat gewas vol Colorado-kevers?

Colorado-kevers worden erger in juli-augustus. Late aardappels groeien juist dan groot en trekken ze aan. Controleer wekelijks voor kevers en larven. Hand-plukken is het best (geen gif, beter voor milieu). Een aantal kevers benadeelt niet veel.

Hoe lang duurt het oogelen?

Vroeg oogelen is mogelijk als je voorzichtig bent (zie eerder artikel over vroege rassen). Bij late rassen: meestal wacht je tot blad sterft. Dit kan oktober zijn.

Stappenplan

Stap 1: Kies plek en ras

Kies grond waar vorig jaar geen aardappels groeiden. Kies late ras (Bintje, Kennebec).

Stap 2: Voorbereiding

Work compost en kalium in. Maak glad en vlak.

Stap 3: Plant half mei

Plant tussen IJs-heiligen voorbij en eind mei. Half mei ideaal.

Stap 4: Zomerzorg

Water in droge spotten. Voeding tot eind juli. Check voor ziekten.

Stap 5: Oogsten oktober

Wacht tot blad sterft. Graaf voorzichtig. Dry aardappels. Sort en berg.

Ontdek je eigen tuinontwerp

Op [gardenworld.app](https://gardenworld.app) kun je je voortuin uploaden en zien waar je late aardappelbed past. Met vier tot zes maanden berging heb je voeding tot het voorjaar.