Mei tuinklussen: de complete checklist van IJsheiligen tot zomerstart

Mei: de maand waar geduld wordt beloond

Er zit een grappige spanning in mei. Alles groeit, alles bloeit, de temperatuur kruipt omhoog en je handen jeuken om aan de slag te gaan. Maar dan zijn daar de IJsheiligen, van 11 tot en met 15 mei, die je dwingen om nog even te wachten met de vorstgevoelige planten. Dat geduld wordt beloond, want na die datum ligt het hele tuinseizoen open.

Mei is de maand waarin de tuin echt vorm krijgt. Wat je in maart en april hebt voorbereid, komt nu samen. En wat je nu plant, bepaalt hoe je tuin er de komende maanden uitziet.

De IJsheiligen: waarom ze er nog steeds toe doen

Mamertus, Pancratius, Servatius, Bonifatius en de Koude Sophie. Ouderwetse namen, maar de waarschuwing erachter is nog steeds relevant. Tot 15 mei kan er in Nederland, Belgie en Noord-Frankrijk nog nachtvorst voorkomen. Niet elk jaar, maar vaak genoeg om er rekening mee te houden.

Wat betekent dat in de praktijk? Zet vorstgevoelige planten pas na 15 mei definitief buiten. Denk aan:

• Tomaten, paprika's, courgettes en andere moestuinplanten die binnen zijn voorgezaaid
• Geraniums, fuchsia's, begonia's en andere kuipplanten
• Dahlia's die je hebt voorgekiemd
• Exotische grassen als pampagras-zaailingen

Heb je ze al gekocht? Zet ze overdag buiten op een beschutte plek en haal ze 's avonds weer naar binnen. Of dek af met tuinvlies als er nachtvorst wordt voorspeld. Na de 15e mag alles definitief de grond in.

Direct buiten zaaien

Mei is de beste maand om rechtstreeks in de volle grond te zaaien. De bodem is warm genoeg, de dagen lang, en er is meestal voldoende vocht. Dit kan nu:

• Groenten: bonen (stok- en stamslabonen), wortelen, bieten, radijs, sla, spinazie, courgette (na IJsheiligen), mais
• Kruiden: basilicum (na IJsheiligen), dille, peterselie, koriander, bieslook
• Bloemen: zonnebloemen, cosmea, goudsbloem, korenbloem, oost-indische kers

Zaai in rijtjes en markeer ze met stokjes. Niets is vervelender dan vergeten waar je wat hebt gezaaid. Houd de grond vochtig tot de kiemplanten bovengronds komen, maar vermijd een harde straal water die de zaadjes wegspoelt.

Zaailingen afharden

Heb je binnen planten voorgezaaid? Dan is het nu tijd om ze af te harden. Zet ze de eerste dagen een paar uur buiten op een beschutte plek, en bouw dat dagelijks op. Na een week of tien dagen zijn ze klaar voor hun definitieve plek. Sla dit stap niet over, want planten die rechtstreeks van de vensterbank naar de volle zon gaan, verbranden hun bladeren.

Gazononderhoud: de eerste serieuze maaibeurt

In mei groeit het gras als kool. Nu is het moment om het gazon echt aan te pakken:

• Maai wekelijks, maar stel de maaihoogte in op minimaal 4 centimeter. Korter maaien geeft een strakker uiterlijk, maar het gras droogt sneller uit in de zomer
• Steek de randen af met een halve-maansteker voor een strak resultaat. Het verschil is enorm: nette randen maken de hele tuin optisch schoner
• Bemest met een organische gazonmest als je dat in april nog niet hebt gedaan
• Bestrijk kale plekken door ze licht te harken, graszaad te strooien en aan te drukken. Houd vochtig tot de kiemplanten zichtbaar zijn

Ben je benieuwd hoe een strak gazon past in jouw tuinontwerp? Op GardenWorld kun je verschillende tuinstijlen verkennen en zien welke bij jouw tuin past.

Onkruid wieden: nu het nog makkelijk gaat

De grond is in mei nog zacht van de voorjaarsvochtigheid. Dat maakt wieden nu een stuk makkelijker dan in de droge zomer, wanneer onkruid met diepe wortels muurvast zit. Pak vooral deze aan:

• Zevenblad: trek de hele wortel eruit, anders komt het binnen een week terug
• Paardenbloemen: gebruik een lange wortelsteker om de penwortel heel te verwijderen
• Kruipend onkruid als klaver en vogelmuur: hark het los en verwijder het grondig
• Tussen tegels: giet kokend water in de voegen of schraap handmatig. Vermijd chemische onkruidverdelgers

Na het wieden is mulchen de beste investering die je kunt doen. Een laag van 5-7 centimeter tuincompost, cacaodoppen of houtsnippers onderdrukt nieuw onkruid, houdt vocht vast en voedt de bodem.

Hoge vaste planten steunen

Planten als ridderspoor (Delphinium), pioen, phlox en zonnehoed groeien in mei razendsnel. Maar ze hebben de neiging om bij de eerste flinke regenbui om te vallen. Zet nu steunringen of bamboestokken, voordat de planten te groot zijn. Als je wacht tot ze omvallen, is het te laat om ze netjes op te binden zonder dat het er geforceerd uitziet.

Gebruik liever metalen steunringen die door het blad verdwijnen dan individuele stokken met touw. Het resultaat oogt veel natuurlijker.

Uitgebloeide voorjaarsbollen: koppen, niet knippen

De tulpen en narcissen zijn uitgebloeid, en die verwelkte bloemen zien er niet uit. De verleiding is groot om alles weg te knippen. Dat is precies wat je niet moet doen. Knip of draai de verwelkte bloemkoppen eraf, maar laat het blad staan. Dat blad is bezig voedingsstoffen terug te sturen naar de bol voor volgend jaar. Pas als het blad helemaal geel en slap is geworden (meestal eind juni), mag je het verwijderen.

Wil je het verwelkende blad camoufleren? Plant er vaste planten tussen die nu uitlopen en het bollenblad aan het zicht onttrekken. Siergrassen, Geranium en Alchemilla werken hier perfect voor.

Hanging baskets en containers vullen

Na de IJsheiligen is het veilig om je hanging baskets en containers te vullen met zomerbloeiers. Gebruik een goede potgrond met langzaam werkende meststof. Populaire combinaties:

• Zon: geranium + lobelia + zilverblad (Helichrysum)
• Halfschaduw: fuchsia + begonia + klimop
• Modern: siergras (Carex) + Heuchera + Calibrachoa

Plant ruimer dan je denkt dat nodig is. In juni zijn de planten dubbel zo groot en vormen ze een vol geheel. Water containers dagelijks bij warm weer, ze drogen veel sneller uit dan borders.

Vijveronderhoud

Mei is een goed moment om de vijver na te kijken:

• Verwijder draadalgen met een stok of hark
• Plant nieuwe zuurstofplanten als fonteinkruid of hoornblad
• Controleer de vijverpomp en filters
• Voer de vissen voorzichtig bij, ze worden nu actiever
• Zet waterlelies terug in de vijver als je ze overwinterd hebt

Plaagdieren in de gaten houden

Mei is het startschot voor bladluis, slakken en buxusmot. Houd je planten goed in de gaten:

• Bladluis: controleer rozentoppen, vaste planten en moestuingewassen. Een flinke waterstraal spoelt ze weg, of spuit met een mengsel van groene zeep en water
• Slakken: zet biervallen neer, strooi koffieprut rond kwetsbare planten, of leg dakpannen neer waar ze onder kruipen (verzamel ze 's ochtends)
• Buxusmot: inspecteer buxushagen op spinseldraden en rupsen. Snoei aangetaste delen weg en overweeg biologische bestrijding met nematoden
• Mineervlieg: bladmineerders verschijnen nu op hulst en buxus. Verwijder aangetaste bladeren

Voorjaarsbloeiers snoeien NA de bloei

Een fout die veel tuiniers maken: voorjaarsbloeiers snoeien voor of tijdens de bloei. Struiken als forsythia, sierkers, meidoorn en Spiraea bloeien op het hout van vorig jaar. Snoei ze direct na de bloei, dan hebben ze de rest van het seizoen om nieuw bloeiend hout aan te maken voor volgend voorjaar.

Bij forsythia snoei je de oudste takken (dikker dan een duim) helemaal weg aan de basis. Bij sierkersen beperk je je tot dood hout en kruisende takken. Meidoorn kun je in vorm snoeien.

Rozen voeden

Mei is de ideale maand om je rozen een goede bemesting te geven. Gebruik een organische rozenmest of een combinatie van gecomposteerde koeienmest en bloedmeel. Strooi het rond de voet van de plant, niet tegen de stam, en werk het licht in. Geef daarna goed water zodat de voedingsstoffen de wortels bereiken.

Verwijder ook eventuele wilde scheuten die vanuit de onderstam groeien. Die herken je aan het afwijkende blad (meestal 7 blaadjes in plaats van 5). Trek ze met een ruk van de onderstam af in plaats van te knippen, anders groeien ze dubbel zo hard terug.

Het overzicht bewaren

Mei kan overweldigend voelen. Er moet zoveel, en het liefst allemaal tegelijk. Mijn tip: werk in blokken. Besteed elke tuinsessie aan een taak en rond die af. Eenmaal alles gedaan, heb je een tuin die er de hele zomer prachtig bij staat.

Wil je vooraf zien hoe jouw droomtuin eruitziet? Probeer GardenWorld en ontdek je mogelijkheden. Met een goed ontwerp als leidraad voelt die klussenlijst een stuk overzichtelijker.