Afrikaans kino: complete gids

Overzicht

Pterocarpus erinaceus, bekend als Afrikaans kino, Senegalese rozenhout, West-Afrikaans kino, of ook wel barwood, is een waardevol subtropisch loofvallend boomsoort uit de familie Fabaceae (vlinderbloemeigen). Deze boom groeit wild in West-Tropisch Afrika van Senegal tot Chad, vooral in savannegebieden en open boswerk. Pterocarpus erinaceus is gewaardeerd voor zijn kostbaar rood hout, zijn sierwaarde, en zijn vele toepassingen in traditioneel gebruik.

De boom bereikt een hoogte van 10-25 meter in zijn natuurlijke habitat. Het hout is zeer waardevol en wordt gebruikt voor meubelen, muziekinstrumenten, verfstof en medicinale doeleinden. Voor tuinliefhebbers in warmwater-klimaten (USDA zone 10-11) is het vooral interessant als sierwaardige boom met fijne bladstructuur en onderwijzend waarde. Dit is een boom met rijke culturele en economische betekenis.

Verschijning & bloei

Pterocarpus erinaceus groeit tot een opgaande, spreadende boom met een breed bladerkroon. De stam is dik en kan grijs tot bruingrijs schors ontwikkelen, vooral met leeftijd. De bladeren zijn gevind (samengesteld), circa 20-35 cm lang, met vele kleine elliptische blaadje (ongeveer 15-25 paar), groen en elegant tot het late najaar.

De bloei verschijnt in maart-april (vroeg droog seizoen in Afrika). De bloemen zijn klein, geel tot oranje-geel, in losse trossen, met de karakteristieke vlinderbloem-vorm van de Fabaceae. Ze zijn zacht geurend en aantrekkelijk voor bestuiveraars. Na bestuiving vormen zich platte, circulaire zaaddoosjes (legumes) ter grootte van 5-8 cm in doorsnee, met golven randen en doornige steekels, karakteristiek voor de geslacht Pterocarpus.

Ideale locatie

Pterocarpus erinaceus gedijt in volle zon tot lichte halfschaduw. Plant deze boom op een plek waar hij minimaal zes tot acht uren direct zonlicht ontvangt dagelijks. In volle zon develops de boom zijn maximale groei en bloeirijkheid.

De boom is zeer tolerant voor windsituaties en tropische omstandigheden. In meer gematigde klimaten (buiten zone 10) kan alleen containerteelt in warme broeikasen worden overwogen. Zorg voor wat beschutting tegen koude winters in marginale zones. Geschikt voor grote tropische/subtropische tuinen, parken, en landschapssituaties.

Bodem

Pterocarpus erinaceus accepteert een breed scala aan bodems, van zandige tot kleiige gronden. De boom groeit echter beter in voedselrijke, goed-gedraineerde bodems dan in waterstaande situaties. In geval van zware klei, verbeter de drainage met zand en compost. De optimale pH is neutraal tot licht zuur (pH 6,5-7,5).

Bij het planten voeg je rijke tuincompost toe. Mulch jaarlijks met compost of bladmold. Eenmaal per jaar kun je een langzaam werkende mineralenmeststof toepassen. De boom is zeer tolerant voor magere, droge bodems in zijn natuurlijke habitat, maar cultiveert beter in verrijkte gronden.

Watering

In het eerste groeijaar water je regelmatig, minstens eenmaal per week in droge perioden. Eenmaal gevestigd (na 2-3 jaar) is Pterocarpus erinaceus zeer droogtestollerant, hoewel regelmatige zomerwatering groei en bladcontinu bevordert.

In tropische zones met duidelijke droog/natte seizoenen, volg je de natuurlijke regenval. Tijdens droge seizoenen kan aanvullend water nuttig zijn. Vermijd waterstaande situaties; goede drainage is essentieel. Container-bomen moeten vochtiger worden gehouden dan grondplanten.

Snoeien

Snoeien is praktisch niet nodig dankzij de natuurlijke opgaande groei. Slechts lichte vormsnoeien kan worden toegepast als men een bepaalde silhouet wenst. Dode takken moeten worden verwijderd. Voor commercieel houtgebruik kunnen zwaardere snoeien worden toegepast, maar dit valt buiten tuingebruik.

Jonge boompjes kunnen voorzichtig worden gesneden om vetakketing te bevorderen, maar dit is zelden nodig. Laat de boom zijn natuurlijke vorm aannemen voor optimaal resultaat.

Onderhoudskalender

Januar-februari: Plant inspectie, voorzichtige voeding. Maart-april: Bloeiperiode, regelmatig water. Mei-september: Groei, regelmatig water in droge periode. Oktober-december: Droog seizoen, water reduceren. December-januari: Winterrust (in zones 10-11), minimale werkzaamheden.

Winterhardheid

Pterocarpus erinaceus is winterhard voor USDA zone 10-11 slechts (min. 0-10 graden C). In koelere klimaten kan de boom alleen in warme broeikassen of als containerplant worden gekweekt. Vriezing is fataal voor de boom. In subtropische zones (zone 9) kan alleen in zeer beschermde situaties tegen warme muren groeien, en zelfs dan met aanzienlijk risico.

De boom is aangewezen voor tropische en subtropische tuinen in warmwaterklimaatregionen. Vriestwintergelegde gebieden zijn niet geschikt.

Compagneplanten

Pterocarpus erinaceus combineert fraai met andere tropische/subtropische bomen en struiken, zoals acacias, Combretum-soorten en andere savannebomen. Ook goed met struiken als Lantana en andere hitte- en droogte-toleranten. In onderbeplanting werken grassen en droogte-toleranten herbicide goed.

Gebruik het bijvoorbeeld als solitaire boom in de tuin voor maximale effect, of in gemengde tropische borders. In habitats waar het inheems is, vormt het een waardevolle voedsel- en schuilboom voor vogels en dieren.

Slot

Pterocarpus erinaceus is een waardevol, onderschat sieraad voor tropische en subtropische tuinen met rijke culturele en economische betekenis. Voor tuiniers in warmwater-klimaten biedt deze boom architecturale schoonheid, educatieve waarde en connectie met West-Afrikaanse erfgoed. Plant nu en geniet van jaren tropische elegantie.

Verkrijgbaar bij gespecialiseerde tropische plantenkwekerijen. Voor Europa: alleen in broeikassen of als containerplant. Voor Afrika en warme zones: lokale boomkwekerijen. Plant liefst aan begin regenseizoen (mai-juni in West-Afrika).