Appelboom snoeien: wanneer, hoe diep en per soort

Een appelboom snoei je op twee momenten. De hoofdsnoei doe je aan het eind van de winter, als de boom kaal is: voor een volgroeide boom is maart het beste moment, bij zacht weer al februari. Dan haal je dood hout, kruisende takken en waterloten weg en maak je de kroon open, zodat er licht tot in het midden komt. Neem bij een volgroeide boom hoogstens een vierde van de kroon per jaar weg. In de zomer, van half mei tot augustus, kort je alleen nieuwe scheuten in en haal je waterloten weg. Een jonge boom vorm je de eerste drie jaar in maart, een oude boom verjong je over drie winters.

Appelboom snoeien per situatie, vorm en ras

Jonge appelboom: de vorm in drie jaar

De eerste drie jaar snoei je niet voor appels maar voor een goed geraamte. In maart van het eerste jaar zet je de leider terug tot 60 à 75 cm boven de grond en haal je zijscheuten onder 50 cm weg. In het tweede jaar kies je vier tot zes goed verdeelde gesteltakken en kort je die in tot 30 à 40 cm; in het derde jaar komen daar per tak twee of drie zijtakken bij. Hoe dat stap voor stap gaat, lees je in jonge appelboom snoeien. Voor een smalle tuin zijn er compacte vormen: een spilboom, een zuilappel, een leiappel of een lage step-over langs het pad.

Volgroeide appelboom: winter- en zomersnoei

Een volgroeide appelboom snoei je elk jaar licht. In de winter haal je eerst dood en ziek hout weg, dan kruisende en naar binnen groeiende takken, en daarna de waterloten. Takken die jaren hebben gedragen en nog maar kleine appels geven, kort je in tot een jonge, sterke zijtak. Wat je weghaalt en wat je laat staan, staat in volgroeide appelboom snoeien en in wintersnoei in januari, inclusief de zaagsnede in drie stappen voor dikke takken.

Over het juiste wintermoment verschillen die twee gidsen. De gids voor de volgroeide boom raadt maart aan, bij zacht weer februari, en snoeit van oktober tot februari niet, omdat snoeiwonden in de kou traag helen. De gids voor wintersnoei kiest januari, omdat er dan geen sap stroomt, en wacht alleen bij strenge vorst een zachtere dag af. Twijfel je, kies dan maart.

De zomersnoei remt de groei en helpt de boom bloemknoppen te maken. Vanaf half mei kort je nieuwe, steil groeiende zijscheuten in tot 10 à 12 cm, zoals in zomersnoei in mei. Waterloten pak je in juli of augustus aan, liefst door ze bij de voet af te breken; zie waterloten verwijderen. De korte vruchttakjes waar de appels aan groeien, spaar je; hoe je ze onderhoudt, lees je in vruchthout snoeien.

Oude of verwaarloosde appelboom

Een oude boom met veel dood hout en weinig appels kun je vaak nog redden, zolang er onder de schors van de stam groen zit. Spreid het werk over drie winters: in het eerste jaar dood hout eruit en de kroon openen, in het tweede jaar vier tot acht sterke jonge takken kiezen en de rest weghalen, in het derde jaar verder opbouwen. Het hele plan staat in oude appelboom verjongen. Na een storm haal je takken die gevaarlijk hangen meteen weg, zaag je de overige gebroken takken na twee à drie dagen af en wacht je met de vormsnoei tot maart of april, zie snoeien na stormschade; een boom met meeldauw krijgt een eigen aanpak in snoeien bij meeldauw.

Per ras

Niet elk ras verdraagt evenveel. Een Elstar en een Cox Orange Pippin snoei je voorzichtig, bij Cox hoogstens 20 procent per jaar. Een Jonagold groeit sterk en verdraagt meer, en ook een Boskoop en een Goudreinette kunnen tegen een stevige wintersnoei. Bij Ingrid Marie kort je de gesteltakken hoogstens 15 cm in, en de vroege rassen James Grieve en Discovery snoei je licht. Zoek je nog een plek voor een fruitboom, dan kun je die eerst uitproberen in een tuinontwerp van de eigen tuin en zien hoeveel ruimte de kroon later inneemt.

Stappenplan

Stap 1: Kies een droge dag aan het eind van de winter

Snoei een volgroeide boom in maart, bij zacht weer al in februari, zolang hij nog kaal is. Snoei je liever in januari, wacht dan bij strenge vorst, onder min 10 graden, een zachtere dag af. Zodra de knoppen uitlopen, stop je. Neem een scherpe snoeischaar, een takkenschaar en een zaag mee.

Stap 2: Haal dood, ziek en beschadigd hout weg

Begin met takken die dood, gebroken of ziek zijn. Zaag ze weg tot gezond hout of tot net buiten de verdikking waar de tak aan een grotere tak vastzit, de takkraag.

Stap 3: Haal kruisende en naar binnen groeiende takken weg

Kruisen twee takken, haal dan de zwakste weg. Takken die naar binnen of steil naar beneden groeien, gaan ook weg, zodat de kroon open wordt.

Stap 4: Verwijder de waterloten

Kaarsrechte, dikke scheuten die uit de gesteltakken omhoog schieten, haal je dicht bij hun voet weg. Ze dragen geen appels en nemen licht weg.

Stap 5: Verjong de oude vruchttakken

Takken die jaren hebben gedragen en nu zwak zijn, kort je in tot een jonge, sterke zijtak. Zo komt er nieuw vruchthout.

Stap 6: Tel wat je weggehaald hebt

Kijk naar de boom als geheel. Is er meer dan een vierde van de kroon af, stop dan en spreid de rest over volgend jaar. Zaag dikke takken altijd in drie sneden, zodat de schors niet inscheurt.

Veelgestelde vragen

Welke periode appelboom snoeien?

De belangrijkste snoeibeurt doe je aan het eind van de winter, als de boom kaal is: voor een volgroeide boom is maart het beste moment, bij zacht weer februari. Snoeien in januari kan ook op een dag zonder strenge vorst, al helen de wonden in de kou trager. Van half mei tot augustus kun je daarnaast nieuwe scheuten inkorten en waterloten weghalen. In de herfst snoei je niet.

Kun je verkeerd snoeien?

Ja. Wie te veel in één keer wegneemt, krijgt het jaar erna een bos rechtopgaande waterloten en minder appels. Ook dikke takken in één zaagsnede afzetten, waardoor de schors inscheurt, en in de herfst snoeien geven problemen. Neem per jaar hoogstens een vierde van de kroon weg.

Wanneer moet ik mijn perenboom snoeien?

Een perenboom snoei je vooral aan het eind van de winter, tussen februari en maart, voordat de bladknoppen uitlopen. In juli en augustus kun je de nieuwe zijscheuten inkorten; dat helpt de bloemknoppen voor volgend jaar. In september snoei je niet meer, want de nieuwe groei wordt dan niet meer hard voor de winter. Meer staat in perenboom snoeien in de zomer en perenboom snoeien tegen perenroest.

Kan ik mijn boom helemaal terugsnoeien?

Nee, beter niet in één keer. Een appelboom die hard wordt teruggezet, reageert met massaal waterloten en kan sterk verzwakken. Spreid een grote ingreep over twee à drie winters en neem per jaar hoogstens een vierde van de kroon weg.

Wat zijn waterloten en knip je die weg?

Waterloten zijn dikke, kaarsrechte scheuten die vaak na een harde snoeibeurt uit oude takken schieten. Ze dragen geen appels en nemen licht en voeding weg. Breek ze in juli of augustus bij de voet af zolang ze dunner zijn dan een duim; dikkere zaag je dicht bij de voet weg.