Wat plant je in oktober voor volgend jaar

Oktober: nu planten voor een sterke start in het voorjaar

Wat plant je in oktober voor volgend jaar? Vooral bloembollen, vaste planten en hagen met blote wortel: alles wat in de winter wortels mag zetten terwijl de grond nog warm is. Ook knoflook en tuinbonen gaan nu de grond in, voor een oogst volgende zomer. Je plant dus niet voor dit seizoen, maar voor het seizoen daarna.

De grond is in oktober nog zo'n 10 tot 12 graden, warm genoeg om wortels te laten groeien, terwijl de plant zelf al in rust gaat. Dat is de beste combinatie: minder stress voor de plant, minder water geven, en in maart staat alles al met een stevig wortelgestel klaar om uit te lopen.

Bloembollen: de hoofdklus van deze maand

Tulpen, narcissen (Narcissus), krokussen, hyacinten, sneeuwklokjes, druifjes (Muscari) en sierui (Allium) gaan allemaal in oktober of november de grond in. Ze hebben 12 tot 16 weken kou nodig voordat ze in het voorjaar kunnen uitlopen, en die kou krijgen ze alleen als je op tijd plant.

Vuistregel voor de diepte: plant een bol ongeveer drie keer zo diep als hij zelf hoog is. Voor tulpen en narcissen komt dat meestal neer op 15 tot 20 cm; krokussen en sneeuwklokjes blijven ondieper, rond 8 tot 10 cm. Zet tulpen en narcissen 10 tot 12 cm uit elkaar, en plant kleinere bolletjes zoals druifjes dichter, rond 7 tot 8 cm, voor een voller beeld in april.

Bollen houden niet van natte voeten. Op zware kleigrond meng je de onderste laag van het plantgat met wat scherp zand, zodat water makkelijker weg kan. Grote bollen zet je los in een eigen gaatje, kleine bolletjes plant je beter in groepjes van twintig tot dertig stuks, dat geeft een natuurlijker beeld dan losse stippen.

Twijfel je of die bolcombinatie wel mooi staat in jouw tuin? Op gardenworld.app zie je dat eerst in een voorbeeld van je eigen tuin, voor je een bol in de grond zet.

Vaste planten: nu nog wortels laten groeien

Oktober is ook een goed moment om vaste planten bij te planten of te verplaatsen. Soorten als aster, coreopsis, zonnehoed (Echinacea), rudbeckia, salie (Salvia), heuchera en vetkruid (Sedum) zitten nog niet in winterrust en benutten de warme grond om wortels uit te breiden.

Graaf het plantgat ongeveer twee keer zo breed als de wortelkluit, zodat de wortels meteen ruimte hebben om zich te verspreiden. Water goed aan, vooral de eerste drie tot vier weken, ook als het regent: de kluit zelf droogt sneller uit dan de omliggende grond. Zware grond verbeter je met wat compost erdoorheen, zo blijft die luchtig genoeg voor jonge wortels.

Wacht wel met pioenrozen (Paeonia), delphinium en lupine tot het voorjaar: die zijn in hun eerste winter gevoelig voor vorstschade zolang de wortels nog niet goed zijn aangeslagen.

Hagen met blote wortel: goedkoper en sterker

Oktober tot en met december is de beste periode om een nieuwe haag te planten met blote wortel, dus zonder pot. Dat plantgoed is goedkoper dan potplanten en groeit vaak sneller aan, omdat de wortels niet eerst uit een kluit moeten loskomen.

Veelgebruikte haagsoorten in Vlaanderen en Nederland zijn beuk (Fagus sylvatica), haagbeuk (Carpinus betulus), taxus (Taxus baccata), hulst (Ilex aquifolium), liguster (Ligustrum) en meidoorn (Crataegus). Reken op ongeveer drie planten per lopende meter, dus een tussenafstand van 30 tot 35 cm. Graaf een sleuf die even diep is als de wortels lang zijn, meestal 30 tot 40 cm, en werk er wat compost doorheen voor een vlotte start. Houd ook 30 tot 40 cm afstand van een schutting of erfgrens, anders groeit de haag scheef naar het licht.

Knoflook: planten en bijna vergeten

Knoflook plant je nu voor een oogst volgend jaar. Breek een bol in teentjes en plant elk teentje apart, 5 cm diep en 10 tot 15 cm uit elkaar, met de punt naar boven. Kies losse, voedselrijke grond zodat de teentjes niet verrotten.

De knoflook groeit traag door de winter, schiet in april en mei flink door, en is eind juni of in juli klaar om te rooien, zodra het loof omvalt en geel wordt. Van alle herfstklussen is dit de gemakkelijkste: planten, een paar keer wieden, en maanden later oogsten.

Tuinbonen: zaaien voor een vroege zomeroogst

Winterharde rassen zoals 'Aquadulce Claudia' of 'Hangdown' zaai je nu, van half oktober tot begin november, rechtstreeks in de volle grond. Zaai de bonen 5 cm diep en 20 cm uit elkaar, in dubbele rijen zodat ze elkaar later kunnen steunen.

De plantjes groeien traag tot het echt koud wordt, overwinteren klein en stevig, en schieten in maart weer door. Ze zijn winterhard tot ongeveer min 8 tot min 10 graden; bij strengere vorst of weinig sneeuwdek help je ze met een laagje stro erover. De oogst volgt dan al in juni, ruim voor de lentezaai van dezelfde groente.

Wat je nu beter niet meer plant

Delphinium, lupine en pioenrozen (Paeonia) plant je beter in het voorjaar: hun wortels zijn nog niet stevig genoeg om een eerste winter zonder schade te doorstaan. Eenjarige zomerbloeiers zoals cosmea en zinnia horen niet meer in de grond, hun seizoen is voorbij. Grassoorten zoals Miscanthus plant je ook beter in april, jonge planten zijn in een natte winter kwetsbaar voor rot. Mediterrane potplanten zoals rozemarijn, lavendel en een olijfboom in pot zet je pas weer helemaal buiten als de kans op nachtvorst voorbij is, dus vanaf mei.

Veelgemaakte fouten in oktober

Een vaak gehoorde fout is alle bollen door elkaar in één gat zetten. Zet eerst alle gaten op de juiste diepte, dan pas de bollen erin: dat werkt sneller en geeft een netter resultaat. Een tweede fout is bollen in zware, onbewerkte klei stoppen; zonder zand erdoor rotten ze weg in een natte winter. Een derde fout is een haag plat tegen de erfafscheiding planten: laat die 30 tot 40 cm ruimte, anders groeit de haag scheef. Een vierde fout is te laat beginnen: wacht je tot december met bollen, dan missen ze een deel van hun koudeperiode en bloeien ze minder uitbundig.

Stappenplan

Stap 1: Plan maken en gaten graven

Bepaal waar de bollen, vaste planten en de haag komen. Graaf de gaten eerst allemaal op de juiste diepte, voor je begint met planten.

Stap 2: Grond verbeteren

Werk compost door de grond voor vaste planten en haag, en zand door zware klei voor bollen. Zo kan overtollig water weg.

Stap 3: Bollen en knoflook planten

Zet bollen met de punt omhoog op de juiste diepte, plant knoflookteentjes 5 cm diep. Bedek losjes met aarde.

Stap 4: Vaste planten en haag zetten

Plant vaste planten even diep als hun kluit, zet haagplanten op 30 tot 40 cm van elkaar. Water direct goed aan.

Stap 5: Tuinbonen zaaien en afdekken

Zaai tuinbonen 5 cm diep, 20 cm uit elkaar. Dek kwetsbare nieuwe aanplant bij strenge vorst af met een laagje stro of bladcompost.

Veelgestelde vragen

Kan ik bollen nog in november planten? Ja, tot begin december kan dat nog goed. De grond is dan vaak nog bewerkbaar, en de bollen krijgen nog ruim voldoende koude periode voor het voorjaar.

Mijn bollen hebben al groene scheuten, kan ik ze nog planten? Ja, dat kan meestal nog. De scheut is traag gegroeid en de bol heeft genoeg energie over. Plant hem gewoon zo diep als normaal, de scheut groeit vanzelf door naar het licht.

Hoeveel water geef ik na het planten? Geef meteen na het planten één flinke gietbeurt. Daarna is extra water alleen nodig als het twee weken droog blijft, want oktober en november brengen meestal genoeg regen.

Kan ik tuinbonen ook pas in het voorjaar zaaien? Ja, een zaai in februari of maart is ook mogelijk, maar een herfstzaai geeft sterkere planten en een oogst die enkele weken vroeger valt.

Zie het eerst in je eigen tuin

Wil je weten hoe die bollen en die haag er in april echt uitzien in jouw tuin? Upload een foto op gardenworld.app en bekijk gratis een voorbeeld van een nieuw ontwerp met deze planten. Wil je dat beeld scherp, met de volledige plantenlijst erbij? Dat kost 7,99, eenmalig, zonder abonnement.