Tuinslang, kraan en irrigatie winterklaar maken

Waarom nu je tuinslang, kraan en irrigatie winterklaar maken?

Begin hiermee in de tweede helft van oktober, voor de eerste nachtvorst. Water dat in een slang, kraan of druppelleiding blijft staan, zet uit bij bevriezing en breekt het materiaal van binnenuit. Dat merk je meestal pas in het voorjaar, als de kraan lekt of de druppelslang op tien plekken tegelijk openbarst. Een halfuur werk nu bespaart je dat.

De vuistregel: alles waar water in kan blijven staan, moet leeg zijn voor de eerste strenge vorstnacht. In Vlaanderen en Nederland valt die meestal tussen half oktober en half november, maar in sommige jaren vriest het al eind oktober. Wacht dus niet op de weersvoorspelling, plan dit nu in.

Hoe water door je kraan en slang stroomt

Voor je begint, is het handig te weten waar het water precies zit. Vanaf de leiding in je huis loopt het naar de buitenkraan aan de gevel. Vanaf die kraan loopt het verder naar je tuinslang of naar het druppelsysteem in je borders. Elk van die drie plekken, de leiding tot aan de kraan, de kraan zelf, en de slang of leiding erna, kan water vasthouden. Je tapt dus drie afzonderlijke plekken af, niet één.

Werk van binnen naar buiten: eerst de hoofdafsluiter binnen als je die hebt, dan de buitenkraan, dan de slang, dan het druppelsysteem.

De buitenkraan afsluiten en aftappen

Zoek de hoofdafsluiter voor de buitenkraan. Bij veel huizen zit die in de kelder of meterkast, soms net binnen de buitenmuur. Draai die volledig dicht. Ga daarna naar de buitenkraan zelf en draai hem open, zodat het resterende water, ongeveer één tot twee liter, uit de leiding kan weglopen. Laat de kraan daarna open staan tot het voorjaar: zo kan eventueel condens- of regenwater dat toch binnendringt, blijven weglopen in plaats van opgesloten te raken en te bevriezen.

Heb je geen apart afsluitventiel voor de buitenkraan? Dan geeft een geïsoleerde kraanhoes, voor een paar euro bij de tuinwinkel, een goedkope bescherming tegen de eerste lichte vorst, maar vervangt ze geen echt aftappen.

De tuinslang leegmaken en opbergen

Koppel de slang los van de kraan en til een uiteinde op. Laat het water naar het laagste punt lopen en eruit druppelen: dat kan twee tot vijf liter zijn bij een slang van twintig meter. Hang de slang daarna een minuutje verticaal over een rek of haak, zodat ook de laatste restjes wegvloeien. Een natte slang is zwaar, til dus met twee handen als je hem oprolt.

Berg de slang op in een schuur, garage of kelder waar het niet vriest en waar geen felle zon bij kan: ultraviolet licht maakt rubber en kunststof broos. Op de grond laten liggen is ook geen goed idee, vocht en kou van onderuit tasten het materiaal extra aan.

Het druppelsysteem leegblazen

Een druppelsysteem heeft veel kleine, dunne leidingen die elk apart water vasthouden. Begin bij de aansluiting aan de kraan en koppel die los. Zoek dan het uiteinde van de leiding in je border, meestal afgesloten met een dopje of een eindstuk. Maak dat los en til het uiteinde omhoog: het water loopt er dan door de zwaartekracht uit, dat duurt drie tot vijf minuten omdat het door veel kleine druppelaars tegelijk moet.

Heeft je systeem een aftapkraantje onderaan, vaak een grijs draaiventiel? Open dat eerst, dat gaat sneller dan via het uiteinde. Rol de leiding na het leeglopen losjes op, nooit strak, want bevroren kunststof breekt sneller onder druk.

De regenton en de vijverpomp winterklaar maken

Tap je regenton volledig af via de kraan onderaan. Gebruik dat water eerst nog voor je borders of je compost, het is gratis en schoon. Laat de kraan daarna de hele winter open staan, zodat regenwater dat er toch weer in komt niet kan opstapelen en de ton kan doen barsten. Zet wel iets op de opening, zoals een dekseltje of een oude tegel, tegen blad en vuil.

Heb je een pomp in de vijver? Haal die eruit zodra de nachttemperatuur onder de vijf graden duikt, maak de slang los en laat ook die leeglopen. Bewaar de pomp droog, minstens een meter boven de grond, zodat muizen er niet bij kunnen en vocht niet optrekt.

Veelgemaakte fouten bij het winterklaar maken

De meest gemaakte fout is te lang wachten: mensen doen dit pas als het al gevroren heeft, en dan is de kraan soms al gebarsten. Een tweede fout is de buitenkraan wel dichtdraaien maar niet aftappen: het water tussen de hoofdafsluiter en de kraan blijft dan toch staan. Een derde fout is de slang te strak oprollen met nog water erin: op een vrieskoude ochtend kraakt en scheurt het rubber dan bij het losrollen.

Terwijl je toch met de tuin bezig bent, is dit ook een goed moment om na te denken over de indeling van je borders voor volgend jaar, bijvoorbeeld een nieuwe plek voor de regenton of een border dichter bij de kraan. Twijfel je of dat past? Op gardenworld.app zie je dat eerst in een voorbeeld van je eigen tuin.

Stappenplan

Stap 1: Hoofdafsluiter en buitenkraan dicht

Draai de hoofdafsluiter binnen dicht als je die hebt. Draai daarna de buitenkraan helemaal dicht.

Stap 2: Buitenkraan aftappen

Open de kraan opnieuw zodat het restwater, een à twee liter, wegloopt. Laat de kraan daarna de winter door open staan.

Stap 3: Slang legen en opbergen

Koppel de slang los, hang hem verticaal tot al het water weg is, rol hem losjes op en berg hem droog en vorstvrij op.

Stap 4: Druppelsysteem leegblazen

Open het uiteinde of het aftapkraantje van je druppelleiding. Laat het water drie tot vijf minuten weglopen en rol de leiding losjes op.

Stap 5: Regenton en vijverpomp winterklaar maken

Tap de regenton af en laat de kraan openstaan. Haal de vijverpomp eruit, maak de slang leeg en bewaar de pomp droog.

Veelgestelde vragen

Mijn buitenkraan is al bevroren, wat nu?

Forceer niets. Wikkel de kraan in een deken of isolatiemateriaal tegen verdere vorst en wacht tot een zachtere dag om hem voorzichtig te testen. Zie je een barst, herstel die dan pas bij dooi: een kraan onder druk herstellen tijdens vorst werkt niet.

Hoelang duurt het winterklaar maken van mijn hele systeem?

Met één kraan en één slang ben je in tien tot vijftien minuten klaar. Heb je ook een druppelsysteem, een regenton en een vijverpomp, reken dan op drie kwartier tot een uur voor de hele tuin.

Moet dit echt elk jaar, ook na een zachte winter?

Ja. Eén nacht met strenge vorst is al genoeg om schade te veroorzaken, en die ene nacht is nooit helemaal te voorspellen. De moeite voor deze voorbereiding is klein, de kosten van een gebarsten kraan of leiding kunnen snel oplopen.

Ik heb een vorstvrije buitenkraan, moet ik dan nog aftappen?

Een vorstvrije kraan heeft de afsluiter dieper in de muur, zodat het koudste stuk van de leiding binnen blijft. Toch blijft er water staan in de slang die je erop aansluit, en dat water bevriest wel. Koppel de slang dus altijd los en laat hem leeglopen, ook met een vorstvrije kraan.

Zie het eerst in je eigen tuin

Terwijl je tuin klaar is voor de winter, is dit ook een mooi moment om alvast te dromen over het voorjaar. Upload een foto van je tuin op gardenworld.app en bekijk gratis een voorbeeld van een nieuw ontwerp met planten die bij jouw tuin passen. Het scherpe beeld met volledige plantenlijst kost eenmalig 7,99 euro, zonder abonnement.